Endometrioza jest chorobą kobiet w wieku rozrodczym tzn., że prawie nie występuje u dziewczynek oraz kobiet po menopauzie. Istotą choroby jest obecność błony śluzowej macicy poza jamą macicy. Błona śluzowa w jamie macicy nazywa się endometrium a zlokalizowana poza nią to endometrioza. Najczęściej endometrioza znajduje jest w miednicy mniejszej tzn. na jajnikach, pęcherzu moczowym oraz na obszarach przed, za i po obu stronach macicy. Jest rozpoznawana u co dziesiątej kobiety.

Przyczyna rozwoju endometriozy jest nieznana, chociaż istnieje wiele teorii na ten temat. Najbardziej popularną jest teoria tzw. wstecznego miesiączkowania, wg której w czasie miesiączki dochodzi do transportu pewnej ilości krwi miesiączkowej wraz z endometrium przez jajowody do miednicy. Następnie tkanki te rosną w obrębie jamy brzusznej.

Kobiety z grupy ryzyka rozwoju endometriozy: wcześnie zaczęły miesiączkować, późno wystąpiła ostatnia miesiączka w życiu, są szczupłe, kobiety z ich najbliższej rodziny chorowały lub chorują na endometriozę, nie rodziły, mają długie krwawienia miesiączkowe > 5dni i krótkie cykle miesiączkowe < 27 dni.

Objawy endometriozy:

Niektóre kobiety z endometriozą nie mają żadnychdolegliwości, część kobiet ma trudności z zajściem w ciążę a najbardziej powszechnym objawem jest ból, który może występować przed i podczas miesiączki, pomiędzy miesiączkami, podczas współżycia, w czasie oddawania stolca oraz moczu szczególnie w trakcie miesiączki. U kobiet z endometriozą, które zajdą w ciążę a następnie długo karmią piersią dolegliwości bólowe zmniejszają się.

U części kobiet endometrioza występuje pod postacią torbieli jajników są to tzw. torbiele endometrialne i w 80% dotyczą lewego jajnika. Torbiele endometrialne wypełnione są starą krwią, która wygląda jak roztopiona czekolada, dlatego przed laty nazywano je torbielami czekoladowymi.

Rozpoznanie endometriozy:

Na podstawie objawów zgłaszanych przez pacjentkę (bolesne miesiączki, ból w miednicy mniejszej, niemożność zajścia w ciążę) lekarz może podejrzewać endometriozę. Jednakże aby rozpoznać endometriozę należy wykonać procedurę chirurgiczną lub laparotomię). Endometriozy nie można na podstawie badania krwi, badania usg, badania rentgenowskiego. Nie ma nieinwazyjnej (niechirurgicznej) metody rozpoznawania endometriozy.

Na podstawie obrazu uzyskanego w czasie laparoskopii/laparotomii endometriozę można zakwalifikować do czterech stopni zaawansowania (minimalny, łagodny, średni, ciężki).

Stopień zaawansowania nie zawsze koreluje z dolegliwościami zgłaszanymi przez pacjentkę. Kobiety z ciężką postacią choroby mogą nie mieć żadnych dolegliwości i na odwrót pacjentki z minimalnym zaawansowaniem endometriozy mogą doświadczać silnych dolegliwości.

Leczenie endometriozy:

Istnieje kilka metod leczenia endometriozy: niesterydowe leki przeciwzapalne, hormonalne tabletki antykoncepcyjne, inne leki hormonalne, leczenie chirurgiczne. To jaka metoda leczenia zostanie zaproponowana chorej z endometriozą zależy od wielu czynników: wieku chorej, dolegliwości, planów odnośnie zajścia w ciążę, zaawansowania choroby oraz czy pacjentka była i w jaki sposób wcześniej leczona z powodu endometriozy.

Leczenie torbieli endometrialnej jajnika nie jest możliwe za pomocą leków hormonalnych. Leczenie operacyjne, najczęściej drogą laparoskopii, wykonuje się, jeżeli średnica torbieli przekracza 4 cm. Wycinanie mniejszych torbieli może spowodować zmniejszenie liczby komórek jajowych w jajniku a tym samym obniżać możliwość zajścia w ciążę.