Okres ciąży jest wyjątkowym i pięknym etapem w życiu kobiety. Poza wielką radością i szczęściem, przyszła mama powinna odczuwać również odpowiedzialność za zdrowie swoje i swojego dziecka. Zdrowa, zbilansowana i odpowiednia dieta w czasie ciąży jest elementem, który jest zależny od niej samej. Coraz więcej jest doniesień wskazujących również na rolę diety przed ciążą na prawidłowy rozwój potomstwa, a przede wszystkim wszystkie sytuacje związane z niedożywieniem, jak i skrajne przekarmianie.

Prawidłowe żywienie i pokrycie zapotrzebowania na poszczególne składniki pokarmowe wpływa zarówno na zdrowie matki, jak i na prawidłowy rozwój dziecka. Należy również pamiętać, że już w życiu płodowym programujemy nawyki żywieniowe i skłonności metaboliczne potomka.  Nie należy się zatem zastanawiać czy warto, tylko zmobilizować wszystkie siły i wbrew stereotypom jeść dla dwojga, a nie za dwojga.

Zapotrzebowanie energetyczne kobiety w wieku rozrodczym jest zróżnicowane i może się wahać od 1800 do 3000 kcal/dobę. Jest to uzależnione od masy ciała i aktywności fizycznej jaką prowadzi. Dieta kobiety ciężarnej powinna być różnorodna, aby zaspokoić zapotrzebowanie na poszczególne składniki pokarmowe, witaminy i mikroelementy. Należy jednak pamiętać, że samo zapotrzebowanie energetyczne wzrasta tylko o około 360 kcal dziennie od drugiego trymestru i o 475 kcal od trzeciego trymestru. Czyli nie należy jeść tak dużo i często, a dobierać pokarmy tak, by znalazły się w nich odpowiednie proporcje węglowodanów, białka, tłuszczów, witamin i składników mineralnych.

W codziennej praktyce żywieniowej przyszłej mamy pomocny będzie schemat uwzględniający ilość porcji, które powinna spożyć z każdej grupy produktów.

Skład dziennej racji pokarmowej kobiety ciężarnej, według D. Szostak-Węgierek

 

Stosowanie powyższego schematu pomoże uwzględnić produkty, w których ciężarna znajdzie elementy potrzebne do zbilansowania diety.  Produkty zbożowe pokrywają zapotrzebowanie na węglowodany oraz są źródłem witaminy B1, niacyny, magnezu, żelaza, cynku, błonnika pokarmowego i niewielkiej ilości białka. Przy ich wyborze należy pamiętać, aby były to produkty z pełnego przemiału, a nie wysoko oczyszczone. Produkty mleczne są bogate w białko, wapń oraz witaminy B2 i B12. Ważne by były to chude produkty mleczne, gdyż tłuszcz zawarty w tłustym mleku i jego przetworach dostarcza dużej ilości kalorii
i sprzyja rozwojowi miażdżycy tętnic, a przede wszystkim nadwadze i otyłości. Spożywając mięso uzupełniamy w diecie białko, witaminę B6, niacynę, cynk, żelazo. Ciężarna powinna wybierać mięso chude lub drób, a dwa razy w tygodniu powinna wymiennie zjeść rybę, aby zapewnić sobie i swojemu dziecku odpowiednią dawkę wielonienasyconych kwasów tłuszczowych z rodziny omega-3. Znaczenie warzyw i owoców w żywieniu podczas ciąży jest ogromne. Dostarczają one dużej ilości przeciwutleniaczy takich jak: witaminy C i E, karotenoidy, flawonoidów oraz foliantów, potasu i błonnika. Należy pamiętać, że proces obróbki termicznej pozbawia warzywa i owoce cennych składników, więc najlepiej spożywać je na surowo lub gotowane w małej ilości wody lub na parze. Suplementując tłuszcze kobieta w ciąży powinna wybierać tłuszcze roślinne, a eliminować tzw. izomery trans kwasów tłuszczowych, znajdujące się w twardych margarynach, produktach typu fast-food, chipsach, zupach i sosach w proszku oraz wyrobach cukierniczych.

 

Stosując wszystkie zalecenia dietetyczne ciężarna nie może zapomnieć o wyeliminowaniu z diety produktów niepełnowartościowych lub wręcz szkodliwych dla zdrowia jej i dziecka. Całkowicie należy wykluczyć alkohol, zminimalizować spożywanie kawy, mocnej herbaty oraz napojów słodzonych. Należy je zastąpić przynajmniej dwoma litrami wody niegazowanej.  Dodatkowo warto wystrzegać się produktów mogących wywołać infekcję układu pokarmowego, a także całego ustroju. Dlatego w ciąży zaleca się rezygnację z surowych potraw mięsnych (np. tatar), niestarannie odgrzanych dań z drobiu, surowych jaj i produktów z ich dodatkiem (desery, domowy majonez), jaj ugotowanych na miękko, sadzonych, jajecznicy, niepasteryzowanego mleka i jego przetworów, niepasteryzowanych serów (np. feta), serów dojrzewających (brie, camembert) i pleśniowych, rozmrożonych potraw spożywanych na zimno, surowych lub niedogotowanych ryb, a także mięczaków i skorupiaków.

 

Każda ciężarna powinna być świadoma jak ważną rolę mają jej wybory i decyzje dotyczące diety dla zdrowia jej i dziecka, które się rozwija. A kiedy uda się bezpiecznie zakończyć ciążę warto zdrowe nawyki żywieniowe wypracowane w ciąży kontynuować również po jej zakończeniu.